Genetik Saç Dökülmesi (Androgenetik Alopesi) Nedir?
Erkek ve kadınlarda en yaygın saç dökülmesi sebebi olan androgenetik alopesi, dihidrotestosteron (DHT) hormonuna duyarlı kıl foliküllerinin minyatürizasyonu sonucu gelişir.
Öne çıkanlar
- DHT Mekanizması: 5-alfa redüktaz enzimi testosteronu DHT'ye dönüştürür; genetik duyarlılığı olan foliküller anajen fazını kısaltarak zamanla tüy haline gelir.
- Kalıtım Deseni: Androgenetik alopesi poligenik bir yapıya sahiptir; hem anne hem baba tarafından gelen genler dökülme şiddetini ve başlangıç yaşını belirler.
- Donör Alan Direnci: Oksipital bölgedeki (ense) foliküller genetik olarak DHT hormonuna duyarsız olduğundan ekim sonrasında ömür boyu dökülmeme özelliğini korur.
Minyatürizasyon Süreci ve Belirtileri
Androgenetik alopesi ani bir saç dökülmesi şeklinde başlamaz; saç telinin çapının ve büyüme süresinin kademeli olarak küçülmesi (minyatürizasyon) ile seyreder. Sağlıklı bir saç teli anajen fazında 2 ila 6 yıl büyürken, DHT etkisiyle bu süre birkaç aya iner. Sonuç olarak terminal saçlar vellus (ayva tüyü) benzeri ince, pigmentsiz ve kırılgan tüylere dönüşür. Banyo ve tarama esnasında dökülen saçların kalınlık farkı göstermesi minyatürizasyonun en belirgin ilk işaretidir.
Tedavi Algoritması: Medikal ve Cerrahi Kombinasyon
Androgenetik alopesinin tedavisinde altın standart, dökülmeyi durduran medikal ajanlar ile kaybolan bölgeleri yeniden saçlandıran cerrahinin birlikte yürütülmesidir. FDA onaylı 5-alfa redüktaz inhibitörleri (Finasterid/Dutasterid) sistemik DHT düzeyini düşürerek mevcut saçları korur; topikal veya oral Minoksidil damar genişletici etkisiyle foliküler kanlanmayı artırır. Kalıcı kellik oluşan alanlara ise FUE veya DHI yöntemiyle genetik olarak dökülmeyen donör greftler nakledilir.
Kaynaklar
- Kaufman KD. Androgens and alopecia. Mol Cell Endocrinol. 2002;198(1-2):89-95.
- Ellis JA, Stebbing M, Harrap SB. Genetic analysis of male pattern baldness and the 5alpha-reductase genes. J Invest Dermatol. 1998;110(6):849-853.
- Heilmann-Heimbach S, et al. Meta-analysis identifies novel risk loci and functional insights into male pattern baldness. Nat Commun. 2017;8:14494.